کدام کشورها نیروگاه های نوآوری جهانی هستند؟
سال گذشته از بسیاری جهات، نقطه عطفی در پیشرفت تکنولوژی بوده است. تقریباً یک شبه، مدل زبان بزرگ OpenAI ChatGPT به نامی معروف تبدیل شد و هوش مصنوعی در دسترس عموم قرار گرفت.
با این حال، نوآوری تحت تأثیر چندین عامل غیرقابل مشاهده است، از محیط سازمانی و صادرات فناوری پیشرفته گرفته تا استعدادهای پژوهشی و فرهنگ کارآفرینی.
این نمودار نوآورترین کشورهای جهان را بر اساس شاخص جهانی نوآوری (GII) در سال 2023 که توسط سازمان جهانی مالکیت فکری جمعآوری شده است، نشان میدهد.
![]()
نوآوری چگونه سنجیده می شود؟
چارچوب شاخص جهانی نوآوری (Global Innovation Index) در سال 2023 از هفت ستون و 80 شاخص برای ارزیابی قدرت نوآورانه یک کشور استفاده می کند:
- ستانده علمی و فناورانه: امتیازنامهها و حق ثبت اختراع، تولید با فناوری پیشرفته
- سرمایه انسانی و پژوهش: به ازای هر میلیون جمعیت، سرمایهگذاران شرکتهای بزرگ تحقیق و توسعه
- پیچیدگی کسبوکار: اشتغال دانش محور، همکاری تحقیق و توسعه دانشگاه و صنعت
- پیچیدگی بازارها: تامین مالی بازار برای استارت آپها، سرمایه خطرپذیر
- ستانده خلاقانه: برنامههای کاربردی علامت تجاری، ارزش برند جهانی
- زیرساخت: عملکرد زیست محیطی، دسترسی به فناوری اطلاعات و ارتباطات
- نهادها: کیفیت نظارتی، سیاستهای انجام تجارت
- نوآورترین کشورها در سال 2023
برای سیزدهمین سال متوالی، سوئیس به عنوان نوآورترین کشور جهان انتخاب شد.
از جمله عوامل کلیدی، سیاستهای سوئیس برای انجام تجارت و مقیاس درخواستهای ثبت اختراع است. مؤسسات تحقیقاتی در سطح جهانی و نیروی کار ماهر آن نیز عناصر کلیدی در پرورش نوآوری هستند.
سوئد در رتبه دوم و بالاتر از ایالات متحده قرار گرفت. این کشور در پیچیدگیهای تجاری، اشتغال دانش بر و سرانه محققین سرآمد بود.
در حالی که ایالات متحده در مجموع رتبه سوم را به خود اختصاص داد، بالاترین امتیاز را در سرمایههای خطرپذیر دریافتی، سرمایهگذاران تحقیق و توسعه، شرکتهای جهانی و ارزش کل تکشاخ (یونیکورت) را دارد. از 1206 تکشاخ جهانی تا آوریل 2023، ایالات متحده میزبان 54 درصد از کل بود.
در مجموع، سنگاپور بالاترین رتبه را در آسیا دارد. سنگاپور بهعنوان یک مرکز مالی و نوآور جهانی، از نظر اثربخشی دولت، سرمایهگذاری مخاطرهآمیز و ثبات کسبوکار در رتبهبندی قوی قرار گرفت. بالاترین سرانه سرمایهگذاری خطرپذیر را در جهان دارد.
برزیل (49) بالاترین رتبه را در آمریکای لاتین دارد، در حالی که موریس (57) بالاترین رتبه در کشورهای جنوب صحرای آفریقا بود.
25 خوشه علم و فناوری برتر
در اینجا بر اساس تراکم نویسندگان و مخترعان علمی در یک موقعیت جغرافیایی، برترین خوشههای علم و فناوری (S&T) سرانه آورده شده است:
- کمبریج به عنوان برترین خوشه S&T از نظر تراکم، 37000 مقاله در هر میلیون نفر تولید کرد. متقاضی اصلی آن، ARM، یک شرکت تولید نیمههادیهاست است که از نزدیک با دانشگاه کمبریج همکاری میکند. بیش از 130 میلیارد دستگاه در سراسر جهان از تراشههای مبتنی بر طراحی های ARM استفاده کرده اند.
- خوشه سن خوزه-سانفرانسیسکو در رتبه دوم قرار گرفته و گوگل کاندیدای برتر. در سال 2022، ایالات متحده 2077 حق اختراع را به شرکت مادر گوگل آلفابت اعطا کرد.
- خوشه دائهجون کره جنوبی برترین خوشه آسیا است که توسط سازنده باتری LG Chem رهبری میشود. در سال 2022، بیش از 49000 پتنت داخلی و خارجی به ثبت رسید. در واقع، هوندا و جنرال موتورز هر دو با LG Chem همکاری میکنند تا طی چند سال آینده کارخانههای چند میلیارد دلاری باتریسازی را در اوهایو بسازند.
همانطور که میبینیم، بسیاری از نوآورترین کشورهای جهان دارای خوشههای قوی هستند که به دلیل مجموعه ای از عواملی که از تخریب خلاق و پیشرفت فناوری حمایت میکنند، شرکتهای فناوری، محققان و کارگران دانش بر را جذب می کنند.
این خوشههای فناوری تأثیر قدرتمندی در ایجاد نوآوریهایی دارند که در بخشهای مختلف اقتصاد و چشمانداز وسیعتر جهانی گسترش مییابد.
![]()
رتبه 62 ایران در شاخص نوآوری
براساس گزارش، ایران در میان 132 کشور جهان، رتبه 62 را کسب کرد. این گزارش ایران را در میان 37 کشور با درآمد متوسط به پایین، در رتبه ششم و در میان 10 کشور منطقه آسیای مرکزی و جنوبی، در رتبه دوم قرار داده است.
ایران در پنج رکن اصلی این شاخص، یعنی بروندادهای دانش و فناوری، بروندادهای خلاق، پیچیدگی بازار، سرمایه انسانی و تحقیقات، و زیرساخت، بالاتر از میانگین گروه با درآمد متوسط به پایین عمل کرده است. به عبارت دیگر، ایران در این پنج شاخص، عملکردی بهتر از اکثر کشورهای با درآمد متوسط به پایین داشته است.
در میان این پنج شاخص، ایران در دو رکن بروندادهای دانش و فناوری و بروندادهای خلاق، عملکردی بالاتر از میانگین جهانی داشته است. همچنین، ایران در رکن پیچیدگی بازار، عملکردی بالاتر از میانگین منطقهای (آسیای مرکزی و جنوبی) داشته است.
در دو رکن سرمایه انسانی و تحقیقات و زیرساخت، ایران عملکردی در حد میانگین گروه با درآمد متوسط به پایین داشته است. با این حال، در رکن زیرساخت، ایران عملکردی پایینتر از میانگین منطقهای داشته است.

